man nhân
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Danh từ:
- Người mọi rợ, người dân tộc thiểu số ở phương xa thời xưa: Từ dùng trong văn chương cổ để chỉ những người sống ở vùng biên cương xa xôi, thường được cho là kém văn minh hơn người Kinh (người Việt ở đồng bằng).
- Người nước Sa Đà: Cách gọi cụ thể một tộc người hoặc cư dân từ một vùng đất xa lạ, theo ghi chép lịch sử hoặc văn học cổ.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Trong sử sách có ghi lại hình ảnh các man nhân từ vùng thượng du xuống triều cống. (Trong sử sách có ghi lại hình ảnh những người từ vùng thượng du xa xôi xuống triều cống.)
- Vùng biên ải xa xôi khi xưa là nơi cư trú của các man nhân. (Vùng biên giới xa xôi ngày trước là nơi sinh sống của những người được gọi là man nhân.)
Các cách sử dụng nâng cao
- Từ ngữ cổ, mang sắc thái lịch sử: Từ "man nhân" chủ yếu xuất hiện trong các văn bản cổ, sử sách hoặc thơ ca phong kiến, phản ánh cách nhìn của người Việt ở trung tâm đối với các tộc người ở vùng biên viễn thời đó. Ngày nay, từ này ít được sử dụng trong ngôn ngữ hiện đại.
- Cách gọi "man nhân" trong "Đại Việt sử ký" thể hiện quan điểm trung tâm luận của các sử gia phong kiến. (Cách gọi "man nhân" trong "Đại Việt sử ký" thể hiện quan điểm lấy mình làm trung tâm của các sử gia phong kiến.)
Biến thể và từ gần giống
- Man di (danh từ): Cách gọi chung cổ xưa để chỉ những tộc người bên ngoài vùng văn hóa Hán hoặc Việt, thường mang nghĩa miệt thị.
- Rợ (danh từ): Từ dùng để gọi các dân tộc thiểu số ở phương xa một cách khinh miệt, thường đi kèm với "man".
- Thượng du nhân (danh từ): Cách gọi chỉ người sống ở vùng thượng du, trung lập hơn về sắc thái.
Từ đồng nghĩa
- Người thiểu số: Cách gọi hiện đại, trung lập và tôn trọng hơn.
- Dân tộc ít người: Cách gọi phổ biến trong ngôn ngữ hiện đại.
- Sơn nhân: Người sống ở vùng núi (trong văn cảnh cổ).
Lưu ý về sử dụng
- Từ ngữ nhạy cảm: "Man nhân" là từ cổ, mang sắc thái miệt thị, coi thường hoặc ít nhất là thể hiện sự phân biệt giữa "trung tâm văn minh" và "ngoại vi man rợ". Việc sử dụng từ này trong bối cảnh hiện đại cần hết sức thận trọng, chỉ nên dùng khi phân tích ngôn ngữ lịch sử, văn học cổ hoặc bối cảnh xã hội phong kiến.
- Khuyến nghị: Trong giao tiếp và văn viết hiện đại, nên sử dụng các từ ngữ trung lập, tôn trọng như "đồng bào dân tộc thiểu số", "các dân tộc anh em" hoặc gọi tên cụ thể từng dân tộc.
- người mọi rợ, người nước Sa Đà